Қарағанды 07:20 Таң
  • 07:20 Таң
  • 08:54 Күн
  • 13:08 Бесін
  • 15:26 Екінті
  • 17:12 Шам
  • 18:46 Құптан
  • Астана
  • Атбасар
  • Көкшетау
  • Степногорск
  • Ақтөбе
  • Хромтау
  • Қандыағаш
  • Шалқар
  • Алматы
  • Жаркент
  • Қапшағай
  • Сарыөзек
  • Талдықорған
  • Үшарал
  • Атырау
  • Құлсары
  • Мақат
  • Миялы
  • Аягөз
  • Өскемен
  • Риддер
  • Семей
  • Жаңатас
  • Қаратау
  • Тараз
  • Балқаш
  • Жәйрем
  • Жезқазған
  • Қарағанды
  • Сәтбаев
  • Арқалық
  • Қостанай
  • Рудный
  • Арал
  • Байқоңыр
  • Қазалы
  • Қызылорда
  • Ақтау
  • Бейнеу
  • Форт-Шевченко
  • Жаңаөзен
  • Петропавл
  • Екібастұз
  • Павлодар
  • Жетісай
  • Сарыағаш
  • Шардара
  • Шымкент
  • Түркістан
  • Ақсай
  • Чапаев
  • Жаңақала
  • Жәнібек
  • Орал
  • Сайқын
  • ҚазРус
  • Радио
  • Кіру

Бас мүфти: Кешегі – кеп, Бүгінге сеп…

 Бас мүфти лауазымына сай­лан­­ғаннан кейін алғашқы жұмы­сыңызды бұрынғы мүфтилер – Рәтбек қа­жы Ны­санбайұлы мен Әбсаттар қа­жы Дер­бісәлінің батасын алудан бас­та­дыңыз…
– Аса қамқор, ерекше мейірімді Ал­­ланың атымен бастаймын! Біз ата-бабаның бата-тілегімен өсіп-өр­кендеп келе жатқан ұрпақпыз ғой. Жас­­қа жақсылық тілеу – жаса­мыс­тың асыл міндеті. Үмбетей жырау: «Ақ­­сақалға жарасар, тілеуқорлық ай­­ласы», – демей ме?! Үлкендердің «Кө­­сегең көгерсін», «Жасың ұзақ бол­сын», «Қа­та­рың­ның алды бол» де­­ген бата-тілегін алған азамат өс­кен­де өзі де батагөй ақсақалға ай­на­лады.
Рәтбек қажы мен Әбсаттар қажының тұ­сын­да наиб мүфтилік, былайша айт­қанда, орынбасар қызметін ат­қардым. Олардың өмірде көргені көп. Ұстаздарымнан мол тәлім ал­дым. Бас мүфти жауапкер­шілігі жүк­­телгенде ол кісілерден бата-ті­лек, ақыл-кеңес сұрап, шәкірт­тік әрі азаматтық борышымды өтеуді өзіме мін­­дет деп білдім. Бұл – қазақтың бағ­­зыдан келе жатқан дінмен үйл­ес­кен өнегелі дағдысы, дәстүр са­бақ­тастығы.
– Өзіңізге белгілі, қазір біздің қоғамда діни орта мен зайырлы қауым арасында өзара түсінбеушілік байқа­лып қалады. Бұған негізгі себеп не деп ойлайсыз?
– Екі жаққа да қатысы бар екі фак­торды атап өтейін. Біріншісі – дін­дарлық пен радикализмнің ара­сын ажырата алмай, қасаң қа­ғи­даларға алданған албырт жас­тардың қатқыл діни көзқарасы. Екіншісі – иманға шөліркеген ұрпақтың рухани ізденісі мен талғамын қанағаттан­ды­руға қауқары келмей жатқан жаса­мыс­тардың жағдайы. Екі тарапқа тән осы екі проблема олардың өзара тү­сінбеушілігін тудыруда.
Әсіре діншілдіктің зардабы өз ал­дына бір мәселе. Сол секілді мұ­сыл­м­аншылықтан бейхабар болудың да өзіндік келеңсіз тұсы бар. Әке ба­лаға ұстаздық етуі тиіс. Олай емес екен, онда баланың «ұстазы» кө­бейіп, көрінгенді үлгі тұтатын бола­ды. Әрине, өтпелі кезеңде өмір сүріп отырған ел ағаларының жағдайын түсінеміз. Алайда алдымызда ұрпақ тәр­биесі сынды маңызды мәселе тұр­ғанда біздің кешегі күйіміз қазіргі жағдайымызды әсте ақтап ала ал­май­ды.
Қазіргі ата-ана дінге ден қойған ба­ласының артынан ілеспей, алдына өтіп жол бастауы қажет-ақ. Сонда біз сөз етіп отырған діни көзқарастар қай­шылығы орын алмас еді. Сәждеге бас қойған бала жаман суға әуес әке­нің әрекетіне налымас еді…
– Мүфтият зайырлы қауым мен ді­ни ортаға қайтіп «алтын көпір» бол­мақ?
– Өткен айда Астанада діни сала мен зайырлы қоғамда пікір қалып­тас­тырып жүрген біраз ғалыммен пікір алмастым. Біздің ұсынысымыз бойынша «Зайырлы көзқарас пен діни ұстанымды үйлестіру» қоғамдық кеңесі құрылды. Бұл бастаманы діни ор­та мен қоғамға белгілі ғалымдар – Досай Кенжетай, Бақытжан Са­тер­шинов, Асқар Сабдин, Құдайберді Бағашар, Мұқан Исахан, Қайрат Құр­манбаевтар қолдады. Қазір қо­ғам­дық кеңес өзінің миссиясына кі­рі­сіп кетті. Жамағатты ағарту, тү­сін­­діру шаралары қарқын алды.
Осындай ізденіспен тоқтап қал­май, жуырда Алматыда Марат То­қаш­баев, Нұртөре Жүсіп, Жүсіпбек Қор­ғасбек, Дос Көшім, Айдос Са­рым, Расул Жұмалы секілді қоғам қай­раткерлерімен, Бас редак­торлар­мен сұхбаттастым. Бұл басқосуда негізгі әңгіме діни ұстанымда шектен шықпау, халықты діни ағарту жайлы өрбіді. Осы пікір алмасу отырысы соңында ҚМДБ жанынан қоғамдық негізде сарапшылар кеңесін құру ту­ралы мәселе көтерілді. Сарап­шы­лар бұл бастаманы бірауыздан қол­дап, ортақ мүдде үшін өзара ық­пал­даса отырып, қызмет ету туралы уағ­даластық жасадық. Бұл игі баста­ма­ның түпкі мәні – діни қауым мен зайырлы ортаның көзқарасын жа­қындату. Мүфтият осы екі ортаның өзара ортақ көзқарасын қалыптас­тыру­ға ықпал ете беретін болады.
– Зайырлы қоғам құрудың алғы­шар­ты – құқықтық сауат. Дін мен құ­қық саласының байланысын қалай си­паттар едіңіз?
– Аллаға шүкір, біз Исламның асыл құндылықтарын бойына сіңір­ген ұлтпыз. Ұрпағын иман­дылық пен ізгілікке тәрбиелеген елміз. Тәуел­сіз­дігіміздің арқасында 2 мың­нан астам мешіт салынды. 9 медресе, ді­ни кадр даярлайтын «Нұр Мүбә­рак» университеті, 2 қарилар орта­лы­ғы ашылды. Осының бәрі мем­ле­кеттің асыл дінімізге деген жа­на­шырлығы мен қамқорлығының нәтижесінде жү­зеге асып отыр. Көпұлтты, көп­кон­­фессиялы елімізде құлшылық жа­сауға барлық жағдай жасалған. Түр­лі ұлт пен дін өкілінің бір шаңы­рақ астында тату өмір сүруі – Елба­сы­ның ел басқарудағы данагөй ше­шімі және қазақ халқының кең пе­йілі деп біле­мін. Бірлігіне сызат түс­кен елдердің қандай күйде өмір сү­ріп жатқанын жақсы білеміз. Бү­гінгі таңда бізге керек басты құнды­лық­тың бірі – бірлік пен өзара тү­сі­ніс­тік.
Біз көп ұлттың басын біріктірген зайырлы мемлекетте өмір сүріп отыр­ғанымызды ұмытпауымыз ке­рек. Әсіредін­шіл­діктің соңы жарға жы­ғатынын көріп жүрміз.
Әр заманның өтпелі кезеңі мен сын­дарлы сәті болады. Сындарлы сәт адам баласын одан сайын шы­нық­тыра түседі. Осыны ұмытпау лә­зім. Алланың қалауымен мың өліп, мың тірілген халқымыз талай зұл­матты заманды бастан кешіп, осы күн­ге дейін иманын сақтап, дәстүрін жал­ғап келеді емес пе?
– Дінді өзге ғылымдар секілді да­ра ғылым немесе күнделікті тұр­мыс­та ұстанатын өмір сүру салты ретінде қа­рас­тырсақ, қоғам үшін екеуінің қай­сысы етене жақын болар еді деп ой­лайсыз?
– Шариғат бізге өткенді, бүгінгі және болашаққа қатысты жайт­тарды баяндайды. Қасиетті кі­та­бымыз Құран өмірдің барлық са­ласын қамтыған. Біздің дініміз еш­қашан ғасыр соңында қалмаған. Ке­рісінше, Ислам заманды өз соңы­на жетелейді. Құранға білім көзімен қарасаң – тұнып тұрған ғылым, ал жалпы ой жүгіртсең – адамзат бала­сының тұтас өмір сүру жүйесі. Сон­дықтан бұл екі ұғымды бір-бірінен ажырата алмайсың.
Мәселен, халқымыздың күнде­лік­ті дағдысына айналған салттардың түпкі мәні асыл дінімізден бастау алады. Шыр етіп дүние есігін ашқан сә­биге азан шақырып ат қою, босан­ған жас келінге қалжа жегізу, қырқы­нан шығару, баланы екі жыл емізу, шіл­дехана-бесік той жасау, тұсау­ке­сер, бәсіре салты, қыз айттыру, сыр­ға салу, құдалық, қалыңмал, жасау, мі­не, осы салт-дәстүрлеріміз діннің қа­ғидаттары мен талаптарымен үй­лесім тапқан. Дін – өмір сүру қа­ғи­да­сы. Құдайға құлшылық ету – құл­дың басты міндеті. Шариғат де­ген – өмір, ал өмір деген – шари­ғат.
Сіздің сұрағыңызға орай, мына мә­селені айта кеткім келеді. Кезінде кейбір діндарлар тек ғұламалар ара­сында талқылануы тиіс діннің ас­тар­лы мағыналары мен тармақты мә­се­лелерді жалпы бұқара халық ара­­сында жариялап жіберді. Жа­ма­ғаттың діни білім деңгейі көтермеген се­нім мәселелеріне қатысты көз­қа­растар көпшілік арасында түсінбеу­ші­лік тудырғаны жасырын емес. Ғы­лыми тұжырымдар тек ғалымдар ара­сында айтылуы тиіс еді. Ал ха­лыққа керек діни мағлұмат – Ис­лам­ның парыздары мен сүннет амал­­дары. Біз кешегі кері идеология­ның құр­сауынан әлі күнге дейін шыға алмай ке­ле жатқан елміз. Ке­ңестік кезеңнің «сар­қыншақ­та­ры­нан» арыла алмай жат­қан ағайын бар…
– Исламофобияны сейілтуде бү­гін­гі имамдардың пәрмені қандай?
– Қазіргі таңда ақпараттық ке­ңіс­тікте белсенді түрде жүргізіліп жат­қан исламофобиялық тенден­ция­лар нәтижесінде қалың бұқара са­насында жасанды үрей қалыптасып жатқаны жасырын емес.
Дініміздің қағидаттары мен та­лап­тары адам табиғатымен толық үй­лесім тапқан. Алланың әмірлерін кез келген уақыт пен кеңістікте орын­дау оңтайлы. Қасиетті Құран Кә­рім­нің «Бақара» сүресінің 286-ая­тында: «Алла ешкімді шамасы жет­пейтін іске мәжбүрлемейді. Кімде-кім жақсылық істесе, сауабын өзі көреді, жамандық қылса, сазайын өзі тартады…» – делінген.
Қай заманның күрделі кезеңінде дін қайраткерлеріне үлкен жауап­кер­шілік жүктелген. Қазіргі имам-мол­далар дін мен дәстүр қағидат­та­рын үйлестіріп, халқымыздың та­ным-түсінігі мен табиғатына сай уа­ғыз жүргізуде. Бүгінгі күннің жауап­ты жұмыс­тарының бірі – Ис­ламды үрейдің емес, үміттің діні екенін жан-жақты жеткізу, насихат­тау. Бұл бағытта ҚМДБ жанындағы Ғұламалар кеңесі, республикалық ақ­параттық-насихат тобының мү­шелері, пәтуа және шариғат бөлі­мі­нің мамандары, жалпы имамдар ұдайы жұмыс жүргізіп келеді. Бұдан бөлек, бұқаралық ақпарат құралда­рын­да сауатты сұқбат беретін имам­дар пулы жасақталды.
Мұндай өзекті мәселеде өзіңіз се­кілді қалам ұстаған қауымның мой­нын­да үлкен жауапкершілік жүгі жатыр. Байқап қарасақ, исламо­фо­бияны тудыратын өзіміз. Кейде мәселенің байыбына бармастан таза қыл­мыстық әре­кетке діни реңк беріп жібереміз. Бернард Шоу айт­қан­дай, кейде велосипедтің құлауы мен өрке­ниеттің құлдырауы арасын­дағы айырмашылықты білмей қала­мыз.
Әлеуметтік желіні қарап оты­р­сақ, көкейге «біз осы діни тақырыпта пікір айту әдебінен аттап, көзқарас білдіру мәдениетінен алшақтап бара жатқан жоқпыз ба?» деген сұрақ ке­леді… Пайғамбарымыз Мұхаммед (оған Алланың салауаты мен сәлемі бол­сын): «Жақсы сөйле немесе үн­де­ме», – дейді. Халқымызда «Жақсы сөз – жарым ырыс» деген нақыл бар. Жүсіп Баласағұни бабамыздың ай­туы бойынша, қоғамдағы адам­дардың қадірлісі – тіліне ұят сің­ген­дер екен. Біз үлкендердің «ұят бо­ла­ды», «обал болады» «жаман бо­ла­ды» деген сөзін бойға сіңірген халықпыз. Егер біз, әрқайсымыз діни мәселеде пікір айтудан бұрын пайғамбар сөзін басшылыққа алып, үндемеу немесе жақсы сөйлеу қағидасын ұстанатын болсақ, онда исламофобия дейтін үр­діс өзінен-өзі сейілер еді деп ой­лаймын.

– Жуырда Қазақстан мұсыл­ман­дары діни басқармасы «Қазіргі заман­ның үздік 500 зияткер имамы» жоба­сы қолға алынғанын хабарлады. Имам зияткерлігін қандай критерийлер арқылы бағалайсыздар? Бұл имамдар арасында бақталастық тудырады деп ойламайсыз ба?
– Өздеріңіз жаңалықтан бай­қа­ған боларсыздар, жақында Алматы қаласының бас имамы қызметіне Құранды толық жаттаған қари, «Нұр Мүбәрак» университетінің Phd док­торанты, мемлекеттік қызметте ең­бек еткен, бірнеше шет тілін мең­герген Еркінбек қажы Шоқай деген азаматты тағайындадым. Мұ­сылман әлеміне әйгілі әл-Әзһар универ­сите­тінің түлегі, белгілі теолог-ғалым Ас­қар қажы Мұқановты Астана қа­ла­сының бас имамдығына бекіттім. Ал мүф­тияттың Орталық аппаратын­да бірнеше жыл жұмыс істеген, діни оқу-ағарту бөлімін басқарған, Астана қаласында талай жыл имамдық еткен, бүгінде «Нұр Мүбәрак» уни­верситетінің Phd докторанты Бақ­тыбай қажы Бейсенбаевты Оңтүстік Қазақстан облысының бас имамы қызметіне тағайындадым.
Демек, бұл – бас имам қызметінің жауапкершілігі артты деген сөз. Осы­лайша, қаланың немесе облыс­тың бас имамы болғысы келген аза­мат­тарға қойылатын талапты кү­шейтіп қойдық. Ғылыми дәрежесі бар, бірнеше тілді білетін, діни са­лада тәжірибесі мол азаматтар ғана бас имамдыққа лайықты болмақ. Менің пайымдауымша, маңызды қалалар мен облыстарға бас имам болу орта және жоғары білімі бар дін қызметкерлері үшін бейне бір бағын­дыруға келмейтін белес болуы тиіс. Өйткені, уақыттың өзі осыны талап етіп отыр. Бұл үрдіс имамдар ара­сын­да жақсы мағынадағы бақталас­тықты арттырады деп есептеймін. Құранда Алла Тағала жақсылықта жарысуды әмір еткен.
Дін қызметкерінің тұлғалық кел­беті, табиғаты, білімі, сөз саптауы, тіпті, жүріс-тұрысының өзі «имам» деген абыройлы атқа сай болуы ке­рек. «Қазіргі заманның үздік 500 зият­кер имамы» мынадай критерий­лер негізінде анықталады:
– имамның сыртқы келбетінің көр­кем болуы;
– ұстамдылығы, басқару шебер­лігі жоғары болуы;
– сөйлеу шеберлігі мен шешендік қа­сиетке ие болуы;
– ізетті, берік (ақидасы) сенімі, әділ­дігі, сабыр сақтауы;
– теріс ағым жетегінде кеткен­дер­ді кері қайтара алуы;
– абақтыда жазасын өтеу­шілерді ру­хани оңалтуға қабілетті болуы;
– қызмет етіп жүрген мешітінде жа­мағатқа тұрақты дәріс оқуы, шә­кірт тәрбиелеуі (Құраннан бір пара сүре жаттаған шәкірттерінің саны 30 адамнан асуы);
– ақпарат құралдары мен бас­па­сөз беттеріне діни-танымдық, ғы­лыми-ағартушылық тақы­рыптарда сұх­бат пен мақала­ларының шығуы;
– шариғи тақырыптарда емін-ер­кін уағыз-насихат жүргізе алуы тиіс.
– Республика аумағындағы ме­шіт­тер жұмысы мен ондағы имамдар уа­ғызының ханафи мәзһабының ұста­нымдарына сай болуын қалай қа­да­ғалайсыздар?
– Барлық мешітте айтылатын уа­ғыздың тақырыбы мен негізгі мә­тіні жылдың басында имамдарға бе­ріледі. Жұма уағызының толық мәтіні әр аптаның басында www.muftyat.kz сайтына жарияланады. Тек Бас мүфтидің бұйрығымен та­ғайындалған дін қызметкері ғана жұма уағызын жүргізеді. Ресми емес тұлғаның мешітте насихат айтуына жол берілмейді.
Бұдан бөлек, біз жыл сайын «Жұ­ма уағызы» деген атаумен ар­найы кітап шығарамыз. Бұл еңбекте бел­гілі ғалымдар мен білікті имам­дар­дың уағыз-насихат түрінде жа­зыл­ған мақалалары жинақталады. Имам­дар осы кітаптың негізінде жұ­ма уағызын айтады. Қазір бұл жүйеге біздің дін қызметкерлері үйре­ніп алды. Өйткені, қай күні қан­дай тақырыпта жұма уағызын жүр­гізетінін алдын ала біліп, сол кестеге сәйкес жұмыс істейді.
– Ел ішінде ханафи мәзһабынан өзге жолға бет бұрған азаматтардың кө­беюіне дін тарихын, нақты айт­қанда, ханафи мәзһабының Орталық Азияға әлдеқайда ерте Қарахан би­леушілерінің тұсында орныққанын білмеуі әсер етті деп ойлайсыз ба? Жал­пы дәстүрлі емес діни ағымның же­те­гінде кету дін тарихын білмеген­дік­тен деп ойлауға, сіздіңше, негіз бар ма?
– Біздің талдауымыз бойынша, жат ағымда жүргендердің кейбірі дәс­түр, тарих, салт, ұлт деген қастерлі ұғым­дарды қабылдай бермейді. Ұлтқа жаны ашымаған адамның пат­риоттық сезімі өшеді екен. Біз бір­неше жылдан бері «Дін және тарих тағылымы», «Дін мен дәстүр сабақ­тас­тығы» жобаларын жүзеге асырып келеміз.
Салт-дәстүр, тарих – қуатты күш, кез келген ағымға төтеп беретін құндылық. Салтын сақтай білген қоғамға ешкім іріткі сала алмайды. Бұл тәжірибеде дәлелденген дүние. Мәселен, үлкенге ізет, кішіге құрмет, ата-ананың айтқанын екі етпеу, көрші ақысын беру, ағайынға қарай­ласу, т.б. әдептілік, кішіпейілділік әдеттер – біздің дәстүрімізде бұрын­нан қалыптасқан үрдіс. Ол ешкімге жаңалық емес. Сондықтан біз әдет-ғұрпымыздың, тектілікке негізделген тарихымыздың осын­дай игілігін кө­бі­рек пайдалануымыз керек.
– Елбасы Нұрсұлтан Назарбаев Сіз­ді ресми қабылдауында жер-жер­дегі имамдардың әлеуметтік жағдайын жақсарту үшін қор ашылғаны жайлы айт­ты. Осы қордың жұмыс істеу жүйе­сі туралы кеңірек айтып өт­сеңіз.
– Иә, елімізде түрлі әлеуметтік жо­баларға арнайы қолдау көрсететін «Уа­қып» корпоративтік қайы­рымды­лық қоры құрылды. «Уақып» қоры жанындағы Қамқоршылар кеңесіне Дін істері және азаматтық қоғам министрлігі, Қаржы министрлігі, Қа­зақстан мұсылмандары діни бас­қармасы, депутаттар, қоғам қай­рат­керлері, т.б. лауазымды тұлғалар мү­ше. Кеңес мүшелері қор қаржы­сы­на бақылау жүргізеді.
«Уақып» – коммерциялық емес қайырымдылық ұйымы. Сондықтан қор есебінен әлеу­меттік әлсіз топтар­ға, мүмкіндігі шектеулі жандарға көмек көр­сетіледі. Сонымен қатар, кадр­лардың кәсіби біліктілігін арт­тырып, дін қызметкерлерінің әлеу­мет­тік мәселелерін шешумен айна­лысады. Қорға алғашқы қаражатты Қазақстан Рес­пуб­ликасы Тұңғыш Пре­зидентінің Қоры аударды. Алла разы болсын айтамыз.
Елбасының игі бастамасымен ашылған қордың есебінен шалғай ауылдағы өзін-өзі қаражатпен қамта­масыз ете алмайтын 250-ден астам мешіт имамдары мен молдаларына қар­жылай қолдау көрсетілуде. Мем­лекет тарапынан жасалып жатқан осындай үлкен қамқорлыққа айрық­ша алғысымызды жеткіземіз. Олар­дың рухани жетекшісі, яғни Бас мүф­ти ретінде имамның әлеуметтік мәселесіне қатты алаңдаймын. Ал­лаға шүкір, бұл мәселе кезең-ке­зеңі­мен шешіледі деген үміт бар. Бұл бас­таманың өзі қазірге көңілге медеу болып тұр.
– Өзіңізге белгілі, Дін істері және аза­маттық қоғам министрі Н.Ермек­баев орамалын шешкісі келмеген оқушыларға арнап бөлек мектеп ашылуы мүмкін екендігін айтты. Бұ­ған Сіздің көзқарасыңыз қандай?
– Бұл мәселеде «Біздің қоғам бұ­ған қаншалықты дайын?», – деген сұрақ туындайды… Менің ойымша, бұл өзінің кезеңі келгенде әбден пісіп-же­тілетін, былайша айтқанда, уа­қыт­тың өзі шешіп беретін мәсе­ле.
– Сіз үш мүфтидің тұсында жауап­ты қызметтерді атқардыңыз. Дін саласында тәжірибеңіз мол деп айтуға болады. Мүфтияттың бағыт-бағдарын жақсы білесіз. Сіз басшылық ететін ҚМДБ-ның ендігі мақсаты қандай болмақ? Сізге артылған міндет өзге мүфтилерге жүктеген жауапкер­ші­ліктен несімен ерекшеленеді деп ойлайсыз?
– Мен Алланың қалауымен діни қызметке ерте жастан араластым. 24 жа­сымда Бас мүфти орынбасары бол­дым. Көзге көрінбейтін, қолға да түс­пейтін нәзік сала – діни қызмет­пен айналысу 24 жастағы жігітке үлкен жауапкершілік жүктеді. Құ­дай­­ға шүкір, бұл міндет мені біраз ши­­ратты.
Рәтбек қажы ақсақалдың ке­зін­дегі уақытты «алғашқы сауат ашу ке­зеңі» деп атар едім. Өйткені, ол кез­де халықтың діни сауатын ашу маңызды істің бірі болды. Ақсақалға Алла разы болсын! Бойында бар күш-қайратын шәкірт тәрбиелеуге арнады. Ол кісінің шәкірті болу – маған да мақтаныш, мәртебе.
Ғылыми саладан діни қызметке ауысқан Әбсаттар қажы Дербісәлі Бас мүфти болған жылдарды «ағарту кезеңі» деп атауға болады. Имам­дар­дың діни біліміне көбірек мән беріл­ді. Бірнеше медресе ашылып, жо­ғары білімді діни кадрларды даяр­­лайтын «Нұр Мүбәрак» уни­верситеті өз жұ­мысын бастады. Дін қызметкер­лері мен халықты ағарту бағытындағы іс-шаралар мен игі жобалар жүзеге асты.
Ержан қажы Малғажыұлы Бас мүф­ти болған жылдары мүфтият «өр­леу кезеңіне» қадам басты. Білім­ді, тәжірибелі имамдар қатары кө­бейіп, жамағаттың сауатты уағыз-на­­сихатқа деген сұранысы артты. Ер­жан қажы дін мен дәстүр сабақ­тас­тығын жаңғыртып, рухани кеңіс­тікті тәлімді дүниелермен толтыруға сү­белі үлес қосты.
Ал бүгінгі жаңа замандағы тен­ден­циялар мен сын-қатерлер қазіргі дін қызметкерлерінің жауапкер­ші­лігін одан сайын арттыра түсті. Әлем­дік саяси-экономикалық, әлеу­меттік ахуал сәт сайын құбылуда. Адам­зат баласы алмағайып заман­ның осынау күрделі кезеңінде бұ­рын-соңды көз көрмеген экстремизм мен терроризмнің зардабын бастан кешуде. Дін атын жамылған дінбұ­зар­лардың озбырлық әрекеті әлемді үрей құшағында қалдыруда. Кез келген діни радикализмге мүлдем төз­беушілікті қалып­тастыру – әлем­дегі барша мұ­сылман үмбетіне зор жауапкершілік жүктейді. Жат ағымға алданған азаматтарды радикалды райынан қайтару – мүфтияттың не­гізгі жұмыс бағыттарының бірі бо­лып қала береді. Діни басқарманың қа­зіргі кезеңін «жаңа замандағы жаңа жауапкершілік кезеңі» деп ата­ған болар едім.
Қазір алдымызда тұрған ауқымды жұ­мыстың бірегейі – ҚМДБ қыз­ме­тін жаңғырту. Мешіттің қаржылық-шаруа­шы­лық қызметін жүргізетін мута­валли, яғни іс басқарушы, мух­тасиб (қадағалаушы) сынды лауа­зымды қызметкерлерді тағайын­дау бастамасын қолға алдық.
Бұл шешім қаржылық ашықтық­ты қам­та­масыз етуге, дін қызметкер­лері­нің халық алдын­дағы беделін арт­тыруға, жалпы діни қызмет са­ласын жаңа деңгейге көтеруге тіке­лей ық­пал етеді деп есептеймін. Сонымен қа­тар, мешіттің уағыз-насихат жұ­мы­сы мен есеп-қисап, шаруашылық қызметін екіге бөліп, имамдардың то­лықтай ағарту ісімен, түсіндіру іс-шараларымен, ғылыми жоба­лар­мен айналысуына мүмкіндік туғы­зады деп санаймын.
– Сұхбатыңызға рахмет!

muftyat.kz
Пікірлер
Поле не должно быть пустым!
Комментарий отправлен на модерацию.
    14 желтоқсан 2018 жыл Нәпсіге ие болу
    07 желтоқсан 2018 жыл Мұндай малға ен салу харам
    03 желтоқсан 2018 жыл Шуба кию күнә ма?
    © 2009-2018, Қарағанды облыстық мешіті Сайт материалдарын қолдану үшін
    © 2016 Разработка и поддержка Creatida Ғаламтор компаниясы
    Яндекс.Метрика