1 қазан – Халықаралық қарттар күні. Бұл – ғұмырын елдің өсіп-өркендеуіне арнап, саналы ғұмырында талай белесті артқа қалдырған ардақты қарияларға құрмет көрсетіп, олардың өмір жолына тағзым ететін ерекше күн.

Қазақ халқы ежелден қариясын қадір тұтып, үлкенін сыйлаған. «Қариясы бар ел – қазынасы бар ел», «Үлкенге – құрмет, кішіге – ізет» деген тағылымды сөздер халқымыздың ұлттық болмысында үлкенді сыйлаудың қаншалықты маңызды орын алатынын аңғартады. Қария – өткеннің куәсі ғана емес, ұрпаққа жол көрсететін өмір мектебі, елдің рухани тірегі.

Дініміз Исламда да үлкенді құрметтеу, ата-ананы ардақтау, қарт адамдарға ізет көрсету айрықша дәріптелген. Алла Тағала Құран Кәрімде ата-анаға жақсылық жасауды бұйырып, олардың қартайған шағында ерекше қамқорлық танытуды ескертеді.

«Раббың тек Өзіне ғана құлшылық етулеріңді және ата-анаға жақсылық жасауды бұйырды. Егер олардың біреуі немесе екеуі де қартайса, оларға «Туһ» деме, сондай-ақ оларға зекіме және оларға жақсы сөз сөйле» («Исра» сүресі, 23-аят).

Бұл аят – ата-ананың қадірін ұғындырып қана қоймай, олардың егде тартқан шағында мейірім мен қамқорлыққа ерекше мұқтаж болатынын көрсететін үлкен өнеге.

Адам баласының жасы ұлғайған сайын оның өмірлік тәжірибесі молая түседі. Қариялар – талай қиындықты көріп, түрлі сынақтан өтіп, қуаныш пен қайғыны қатар бастан өткерген буын.

Бүгінгі бейбіт өмір мен берекелі тіршіліктің қалыптасуына аға буынның қосқан үлесі зор. Олар еңбек етті, отбасын тәрбиеледі, елдің дамуына қызмет етті, кейінгі ұрпаққа жол ашты.

Сондықтан қарияның әрбір әңгімесі – тағылым, әрбір ақылы – өмірлік сабақ. Олардың өткенді еске алып айтқан әңгімелерінен тарихты, елдік пен ерлікті, сабыр мен төзімділікті, еңбек пен адалдықты үйренуге болады.

Қазақта «Көп жасағаннан сұрама, көп көргеннен сұра» деген сөз бар. Бұл – үлкендердің өмір тәжірибесін бағалауға үндейтін терең мағыналы нақыл.

Қарияның жанында отырып, әңгімесін тыңдау – өткен мен бүгінді жалғаудың бір жолы. Ал олардың батасын алу – халқымыз үшін ежелден үлкен мәртебе саналған.

Пайғамбарымыз Мұхаммедтің (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын) хадистерінде де үлкенді сыйлаудың маңызы кеңінен айтылған.

Ардақты Пайғамбарымыз (оған Алланың салауаты мен сәлемі болсын): «Кішілерімізге мейірім танытпаған және үлкендерімізге  құрмет көрсетпеген бізден емес», – деген.

Бұл хадис мұсылман адамның бойындағы негізгі көркем мінездердің бірі – үлкенге құрмет, кішіге ізет екенін көрсетеді.

Демек, қарияға орын беру, хал-жағдайын сұрау, қажет кезінде көмектесу, сөзін бөлмей тыңдау, көңіліне қаяу түсірмеу – қарапайым әдеп қана емес, адамгершіліктің көрінісі.

Қазақ қоғамында ақсақалдың батасы ерекше бағаланған. Дастархан басында, сапар алдында, қуанышты жиындарда үлкендердің ақ батасын алу – халқымыздың ғасырлар бойы қалыптасқан ізгі дәстүрі.

Бата – жай ғана тілек емес. Оның астарында үлкеннің кішіге деген ақ ниеті, өмірлік тәжірибесі мен ұрпаққа деген үміті жатыр.

«Батаменен ел көгерер, жаңбырменен жер көгерер» деген халқымыз үлкеннің ақ тілегін ерекше қастерлеген.

Бүгінгі жас ұрпақ та қариялардың батасын алып, олардың өмірлік кеңесіне құлақ асуы қажет. Себебі үлкеннің ақылы мен батасы – ұрпақ тәрбиесінің маңызды құралы.

Қарттар күні тек бір күндік мерекемен шектелмеуі тиіс. Үлкенге құрмет – күнделікті өмір салтымызға айналуы керек.

Құрметті ағайын!

Қарттар күні – қарияларға гүл сыйлап, сыйлық беретін бір күн ғана емес. Бұл – олардың алдындағы перзенттік парызымызды, адамдық міндетімізді тағы бір мәрте еске салатын күн.

Қария – отбасының берекесі, елдің шежіресі, ұрпақтың ұстазы. Олардың жүріп өткен жолы – бізге сабақ, айтқан ақылы – өнеге, берген батасы – үлкен рухани мұра.

Ендеше, баршаңызды ата-аналарымыз бен қарияларымызды ардақтауға, олардың көңілін сұрап, батасын алуға, қажет болса қолғабыс етуге шақырамын.

Алла Тағала барша қарияларымызға ұзақ ғұмыр, мықты денсаулық, отбасыларына амандық пен береке нәсіп етсін! 

Қариясы қазыналы елдің – мерейі үстем, берекесі мол болғай!

Құрметпен,
ҚМДБ-ның Қарағанды облысы бойынша бас имамы
Естай Айтуғанұлы